Τέσσερα σημεία για την είδηση σχεδιασμού της ελληνικής εφαρμογής ιχνηλάτησης

Τεχνολογία Ιουν 22, 2020

Στις 25 Απριλίου, στο Πρώτο Κεφάλαιο του Pandemos Project, είχαμε γράψει για τις εφαρμογές ιχνηλάτησης εστιάζοντας τόσο στις λεπτομέρειες λειτουργίας τους όσο και στις δικαιοπολιτικές τους προεκτάσεις.

Χθες, Κυριακή 21 Ιουνίου διαβάσαμε στην «Καθημερινή» για το σχέδιο της κυβέρνησης να προχωρήσει στην ανάπτυξη μιας τέτοιας εφαρμογής. Αν και οι μόνες πληροφορίες που έχουμε αντλούνται από το δημοσίευμα, είναι σημαντικό να σταχυολογήσουμε ορισμένες παραμέτρους κρίσιμες για την «πολιτική», τη βιωσιμότητα και αποτελεσματικότητα του πλάνου που δείχνει να θέτει «προς εφαρμογή» η ελληνική κυβέρνηση.

Παραθέτουμε, λοιπόν, τέσσερα σημεία  που θεωρούμε σημαντικά:

1. Η ελληνική κυβέρνηση δείχνει να κατευθύνεται σε μια λύση βασισμένη στο ήδη υπάρχον αποκεντρωμένο πρότυπο των Google και Apple, γεγονός επί της αρχής θετικό. Συστρατεύεται έτσι τόσο με άλλες ευρωπαϊκές χώρες που ακολούθησαν το ίδιο μοντέλο όσο και με τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για αποκεντρωμένο μοντέλο διαχείρισης των δεδομένων.

2. Είναι σημαντικό να αξιοποιηθεί η γνώση από την αποτυχία άλλων κυβερνήσεων που επιχείρησαν να λανσάρουν τη δική τους εφαρμογή. Στη Γαλλία για παράδειγμα, η κυβέρνηση αψήφησε τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και προχώρησε σε εφαρμογή με κεντρικό σύστημα διαχείρισης των δεδομένων. Δύο εβδομάδες μετά, μόνο τo 2% του πληθυσμού έχει κατεβάσει την εφαρμογή. Η Γερμανία υιοθέτησε αρχικά παρόμοια στρατηγική με αυτή της Γαλλίας, ωστόσο στη συνέχεια εγκατέλειψε το σχέδιο της και υιοθέτησε αποκεντρωμένο μοντέλο βασισμένο στα πρότυπα των Google και Apple. Μέσα σε 24 ώρες, 7,5% του πληθυσμού είχαν κατεβάσει την εφαρμογή. Το Ηνωμένο Βασίλειο, αψήφησε τις συμβουλές των ειδικών για τη λειτουργικότητα του μοντέλου που σχεδίαζε, απέτυχε στο πλάνο που είχε εξαρχής και πρόσφατα ανακοίνωσε ότι ξεκινά από την αρχή για να αναπτύξει καινούρια εφαρμογή, αυτή τη φορά στα πρότυπα των Google και Apple.

Για να αποφύγει παρόμοιες περιπέτειες, η ελληνική κυβέρνηση πρέπει από την πρώτη μέρα κιόλας του σχεδιασμού αυτής της εφαρμογής να καταστήσει σαφή τα ακόλουθα:

-Ποιά δεδομένα θα «φεύγουν» από τη συσκευή του χρήστη (ατομικά αποκρυπτογραφημένα κλειδιά ή ατομικά αποκρυπτογραφημένα κλειδιά και αποκρυπτογραφημένα κλειδιά των επαφών του).

-Πού θα αποθηκεύονται αυτά τα αποκρυπτογραφημένα δεδομένα;

-Πού θα γίνεται το «ματσάρισμα» των κωδικών επιβεβαιωμένων κρουσμάτων με τις προγενέστερες επαφές τους (σε κεντρική βάση δεδομένων ή στο κινητό του χρήστη).

Αν και η πρόθεση για επιλογή του μοντέλου των Google και Apple δίνει μια πρώτη απάντηση στα παραπάνω ερωτήματα, είναι εξαιρετικά σημαντικό για τους πολίτες, τους αρμόδιους φορείς και το δημόσιο διάλογο να κοινοποιηθούν οι προθέσεις και τα σχέδια της κυβέρνησης.

3. Η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει από την αρχή του σχεδιασμού να δημοσιεύσει τα τεχνικά σχέδια και των κώδικα της εφαρμογής μέσω της πλατφόρμας GitHub. Η κίνηση αυτή αποτελεί στην ουσία μια μορφή «ανοιχτής διαβούλευσης». Ακολουθώντας το παράδειγμα της Γερμανίας, της Ελβετίας, της Ιταλίας αλλά και του Ηνωμένου Βασιλείου που αν και υιοθέτησε κεντρικό μοντέλο διαχείρισης κοινοποίησε τις τεχνικές προδιαγραφές, η ελληνική κυβέρνηση θα διευκολύνει έτσι το δημόσιο διάλογο και θα δώσει στο πλάνο της τα δημοκρατικά και νομιμοποιητικά εχέγγυα που χρειάζεται.

4. Τέλος, ακόμα κι αν υιοθετηθεί το αποκεντρωμένο, φιλικό προς τα δικαιώματα του χρήστη μοντέλο, αξίζει να έχουμε κατά νου ότι μια εφαρμογή ιχνηλάτησης δε λύνει από μόνη της κανένα πρόβλημα (το επιχείρημα συνοψίζουν για τις ΗΠΑ διακεκριμένοι ακαδημαϊκοί εδώ). Αντίθετα, υπάρχουν πολλοί παράμετοι που θα καθορίσουν την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής με σημαντικότερο τον αριθμό των ανθρώπων που θα τελικά θα τη χρησιμοποιούν. Παράλληλα, ακόμα κι αν η πλεινότητα του πληθυσμού την χρησιμοποιεί, μια εφαρμογή δεν μπορεί από μόνη της να δώσει λύση σε μία πανδημία. Μπορεί, ωστόσο, να καταστεί επωφελής ως συμπληρωματικό μέτρο για την υποστήριξη πιο κομβικών πολιτικών (πχ μαζικά τεστ, αποτελεσματική μη-ψηφιακή ιχνηλάτηση κα).

Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση για τις προδιαγραφές της ελληνικής εφαρμογής, είναι σημαντική για δύο λόγους. Πρώτον, οι πολίτες θα εμπιστευθούν -και συνακόλουθα θα «κατεβάσουν»- ευκολότερα μια εφαρμογή που θα είναι εκ προοιμίου και εκ του σχεδιασμού της ανίκανη να γνωστοποιήσει τα μέρη που πήγαν και τους ανθρώπους που συνάντησαν. Δεύτερον, με δεδομένο ότι η εφαρμογή που θα αναπτυχθεί θα αγγίζει θεμελιώδη δικαιώματα συνταγματικής περιωπής, η ίδια η εφαρμογή θα πρέπει εκ προοιμίου και από το σχεδιασμό της να εξασφαλίσει τη μελλοντική της «αχρησία». Είναι δικαιοπολιτικά αναγκαίο να αποφύγουμε τη δημιουργία αρνητικού προηγούμενου στη συνεχή παρακολούθηση των στενών μας επαφών από μία (οποιαδήποτε) κυβέρνηση.

Όπως έχουμε επαναλάβει πολλές φορές σε αυτό το blog, καμιά τεχνολογία δεν είναι ουδέτερη και καμία λύση απολύτως τεχνική. Ο σχεδιασμός εργαλείων, όπως για παράδειγμα μια εφαρμογή ανίχνευσης εγγύτητας , είναι πράξη βαθιά πολιτική.

*φωτογραφία άρθρου από engin akyurt on Unsplash

*******

Αφήστε το σχόλιό σας:

Petros Terzis

GDPR!! Τώρα, που έχω την προσοχή σας: υπ. διδάκτωρ του πανεπιστημίου του Winchester (δίκαιο / τεχνολογία / πολιτική οικονομία / φιλοσοφία)

Great! You've successfully subscribed.
Great! Next, complete checkout for full access.
Welcome back! You've successfully signed in.
Success! Your account is fully activated, you now have access to all content.